Tuesday, December 6, 2016

گواهی سلبریتی‌ها


در ادامه پست قبل می‌خواهم به یکی از مسائلی که در رابطه با گفت‌و‌شنود وجود دارد بنویسم: یعنی «گواهی سلبریتی‌ها» در زمینه‌ای که تخصص ندارند.

هنرپیشه‌ها، ورزشکاران و خواننده‌ها و دیگر سلبریتی‌ها در دنیای تقسیم‌کار در زمینه‌ خاصی مهارت دارند ولی از آنجایی که آنها نزد افراد زیادی محبوبیت دارند و قدرت تاثیرگذاری بالایی بر افکار عمومی دارند اظهار نظر آنها در زمینه‌هایی که تخصص ندارند یا از آن آگاه نیستند برای بررسی معرفت‌شناختی مهم است.

اگر سلبریتی‌ها در زمینه‌ای که تخصص ندارند (مثلا گرمایش زمین) از متخصصین آن زمینه اطلاع کسب کنند و به بازنشر آن نظر بپردازند نه تنها مشکلی وجود ندارد که به نظر کار خوبی هم کرده‌اند. چرا که در حال حاضر متخصصان، دانشمندان و فعالان مخاطبان کمی دارند و در مواردی که به آگاهی گسترده نیاز است سلبریتی‌ها می‌توانند به عنوان زنجیره یا واسط عمل کنند.

تفاوت این شکل از گواهی سلبریتی با مواردی که سلبریتی صرفا بنا به سلیقه شخصی یا دریافت پول به ترویج دیدگاهی که در آن تخصصی ندارد مشخص است. در حالت دوم گواهی سلبریتی معتبر نیست. برای همین سلبریتی‌ها می‌بایست در معرفی منبع سخنان خود شفافیت داشته باشند.

ولی سلبریتی‌ها گاهی در مورد ارزش‌های کلی سخن می‌گویند مثلا از برابری جنسیتی، فساد، نبود آزادی‌های مدنی و ... سخن می‌گویند. مواردی که نیازی به تخصص ندارند. یعنی لازم نیست کسی تخصص داشته باشد تا بفهمد که در جامعه‌اش سکسیسم سیستماتیک وجود دارد. در صورتی که سلبریتی‌ها از نبود ارزش‌ها انتقاد کنند نمی‌توان به بهانه تخصص نداشتن سخن آنها را بی‌اعتبار جلوه داد. در صورتی که آنچه یک سلبریتی می‌گوید نیاز به بررسی تخصصی داشته باشد سلبریتی که به ارزش‌ها علاقه و تعهد دارد باید از رجوع به متخصص و صحیح بودن نظرش اطمینان کسب کند. (مثلا یک سلبریتی بگوید قتل افزایش یافته است، این سخن به آماری که سخن او را تایید کند نیاز دارد). علاوه بر این، سلبریتی‌ها می‌توانند از فساد، تبعیض یا مشکلات در زمینه تخصصی خود (فوتبال، سینما و ...) سخن بگویند.

مسعود شجاعی و ترانه علیدوستی از جمله سلبریتی‌های ایرانی هستند که به مسائل مرتبط با عدالت اجتماعی صحبت کرده‌اند. یکی از واکنش‌ها به مسعود شجاعی این بوده که این مسائل به او ربطی ندارند! ولی تبعیض و بی‌عدالتی نه تنها به همه ربط دارد که توجه به این مسائل وظیفه اخلاقی هر شهروندی است. نمی‌توان به بهانه نداشتن تخصص، سلبریتی‌ها را از توجه به عدالت اجتماعی بازداشت. نوعی مضحک از فرهنگ فردگرایی در حال رواج است که خلاصه آن این است «به تو ربطی ندارد در جامعه چه می‌گذرد، سرت در کار خودت باشد».  این فرهنگی است که در آن سیاست خصوصی‌سازی شده و هر کسی صرفا باید به مشکلات شخصی خود از طریق تحلیل شخصیت رسیدگی کند و فکر کردن به تبعیض سیستماتیک کلا نهی می‌شود.


هدف شکوه بخشیدن به جایگاه سلبریتی‌ها نیست ولی به هر حال در دوران ما سلبریتی‌ها مخاطبان بسیار زیادی دارند و توان تاثیرگذاری آنها می‌تواند در راههای متفاوتی به کار گرفته شود. از آنجایی که همه سلبریتی‌ها صرفا درگیر سلفی بازی و خودستایی نیستند و برخی از آنها دغدغه اجتماعی و فرهنگی نیز دارند و در مورد چنین مسائلی سخن میگویند می‌بایست به گواهی سلبریتی‌ها به عنوان یکی دیگر از ابعاد معرفت‌شناسی گواهی در کنار رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی و ... پرداخت. در این راستا می‌توان به این نیز فکر کرد که گواهی سلبریتی‌ها را چگونه می‌توان در خدمت عدالت اجتماعی درآورد و به دیگر جزییات «گواهی سلبریتی» فکر کرد. 



برای بررسی کلی معرفت شناسی گواهی به اینجا مراجعه کنید 

پست آخر.

اوراق شعر ما را بگذار تا بسوزند لب های باز ما را بگذار تا بدوزند بگذار خون ببارد از روی سینه ما روزی شکفته گردد گلهای کينه ما